W ostatnim numerze kwartalnika: „W Centrum” przygotowaliśmy artykuł dotyczący projektu, który świetnie łączy nowoczesne technologie z ochroną dziedzictwa kulturowo-przyrodniczego polsko-słowackiego pogranicza.

Projekt „Drogą drewna – wśród zabytków architektury drewnianej i dziedzictwa przyrodniczego w Wiśle i Rużomberoku” to wyjątkowa inicjatywa transgraniczna, której celem jest stworzenie spójnej i nowoczesnej oferty turystycznej Śląska Cieszyńskiego w Polsce oraz Dolnego Liptowa na Słowacji. Miasta Wisła oraz Rużomberok łączą siły, aby w nowoczesny sposób pokazać architektoniczne oraz przyrodnicze piękno tego górzystego obszaru. Przedsięwzięcie, realizowane od października 2024 roku, jest dofinansowane jest z Funduszy Europejskich w ramach programu Interreg Polska – Słowacja 2021-2027.

Inicjatywa koncentruje się na kilku kluczowych obszarach, które mają doprowadzić do zwiększenia atrakcyjności turystycznej i pełniejszego wykorzystania potencjału kulturowego, przyrodniczego oraz historycznego polsko-słowackiego pogranicza. Ważnym aspektem projektu jest podniesienie kompetencji osób pracujących w sektorze turystycznym regionu i stworzenie spójnej oferty turystycznej.

Po pierwsze: nowoczesne technologie

Kluczowym założeniem polsko-słowackiej współpracy jest wykorzystanie nowoczesnych narzędzi marketingowych i platform elektronicznych do promocji regionu. W ramach projektu powstanie m.in. aplikacja mobilna, która już na początku przyszłego roku zaprezentuje obiekty architektury drewnianej, kulturowej oraz historycznej pogranicza, z uwzględnieniem walorów przyrodniczych obszaru. Aplikacja umożliwi także prezentację istniejących w terenie tras turystycznych. Dzięki niej turyści zyskają łatwy i nowoczesny dostęp do bogactwa kulturowego oraz przyrodniczego regionu, co ułatwi im planowanie wycieczek i zwiększy dostępność poszczególnych atrakcji. Aplikacja będzie również wspierać skuteczne zarządzanie ruchem turystycznym w wybranych, cennych lokalizacjach na obszarze realizacji projektu.

Po drugie: wzrost komfortu zwiedzania

Przedsięwzięcie obejmuje również konkretne inwestycje infrastrukturalne po obu stronach granicy, które bezpośrednio podniosą komfort zwiedzania i rekreacji. W Wiśle zaplanowano budowę nowego odcinka trasy pieszo-rowerowej w dolinie Czarnej Wisełki. Powstanie również most dla pieszych i rowerzystów nad rzeką Mała Wisła, a trasa poprowadzi od Habsburskiej Osady Gospodarczej w stronę przedpola Jeziora Czerniańskiego. W Vlkolíncu na Słowacji zrealizowane zostaną elementy małej architektury, takie jak nowe oświetlenie, ławki, stojaki na rowery, witryny informacyjne czy system informacji turystycznej. Vlkolínec to skansen i rezerwat architektury ludowej, wpisany na listę UNESCO, co czyni tę inwestycję szczególnie ważną dla ochrony dziedzictwa kulturowego pogranicza.

Po trzecie: podniesienie kompetencji branży turystycznej

W pierwszym kwartale 2025 roku partnerzy projektu zorganizowali trzydniowe wizyty studyjne dla przedstawicieli branży turystycznej w Rużomberoku i Wiśle. Ich celem było wspólne odkrycie potencjału turystycznego regionu i podniesienie kwalifikacji osób zatrudnionych w sektorze turystyki, kultury oraz dziedzictwa kreatywnego. Wizyty obfitowały w liczne spotkania, prelekcje, warsztaty, prezentacje, a także dyskusje. Szczególnie cenna była wymiana doświadczeń między polskimi i słowackimi partnerami, w tym insighty branżowe związane z zarządzaniem destynacją turystyczną czy marketingiem miejsca. Tego typu inicjatywy są niezwykle ważne dla budowania wspólnej oraz spójnej oferty turystycznej pogranicza, opartej na wymianie i wzroście wiedzy, jak również doświadczeniu osób bezpośrednio zaangażowanych w jej tworzenie.

Po czwarte: festiwale dziedzictwa kulturowego

Niezmiernie istotnym elementem projektu jest też wspieranie twórczego i kreatywnego potencjału pogranicza oraz promocja dziedzictwa kulturowego wśród mieszkańców i turystów regionu. W czerwcu i sierpniu 2025 roku Wisła oraz Rużomberok były gospodarzami dwóch letnich festiwali dziedzictwa kulturowego „Wy u nas, my u was”.  Wydarzenia stały się przestrzenią spotkania tradycji, turystyki oraz artystycznej wymiany doświadczeń. Obejmowały zarówno lokalne elementy dziedzictwa, jak i prezentację bogactwa kulturowego pogranicza. W programie festiwali znalazły się m.in. liczne pokazy związane z regionalnym rękodziełem, tradycyjną architekturą drewnianą, a także plenery malarskie czy rzeźbiarskie. Na żywo można było podziwiać kunszt powstawania oryginalnych rzeźb zakorzenionych w lokalnej kulturze, brzmienia góralskich instrumentów czy muzycznych tradycji obu przygranicznych regionów. Te trzydniowe święta były nie tylko okazją do prezentacji wspólnego dziedzictwa kulturowego pogranicza, ale również prezentacji spójnego produktu turystycznego.

Wspólne polsko-słowackie osiągnięcia  

Projekt „Drogą drewna” wyróżnia się tym, że łączy promocję dziedzictwa z realnymi inwestycjami, wykorzystując nowoczesne technologie do stworzenia spójnej i atrakcyjnej oferty turystycznej. Jest to doskonały przykład efektywnej współpracy transgranicznej, która służy rozwojowi oraz lepszemu poznaniu unikalnego dziedzictwa polsko-słowackiego pogranicza. Dzięki Funduszom Europejskim możliwe jest dofinansowanie działań po obu stronach granicy i stworzenie jednego, wspólnego produktu turystycznego, którego efekty już są widoczne zarówno na Śląsku Cieszyńskim, jak i Dolnym Liptowie na Słowacji. Gorąco zachęcamy do śledzenia postępów w realizacji projektu na stronie internetowej programu: https://plsk.eu/ i przede wszystkim samodzielnego odkrywania zabytków architektury drewnianej oraz dziedzictwa przyrodniczego polsko-słowackiego pogranicza.

Artykuł ukazał się w magazynie projektów europejskich: „W Centrum”. W najnowszym numerze można również przeczytać m.in. o:

• kreatywnej Europie – wsparciu dla sektora kultury,
• wsparciu dla kultury z Krajowego Planu Odbudowy,
• infrastrukturze podwójnego wykorzystania a pomocy publicznej w projektach unijnych.

Magazyn „W Centrum” dostępny jest tutaj.